აუდიტორის პასუხისმგებლობა და სერტიფიცირება: რას ცვლის 2026 წლის კანონპროექტი
მოკლედ: პროექტით აუდიტორს ეთიკის დარღვევისთვის რეესტრიდან აღარ ამოიღებენ. სანაცვლოდ მისი უფლება შეიძლება 1-დან 3 წლამდე შეიზღუდოს. „სერტიფიცირებული ბუღალტრის“ ცნებას „კანდიდატი აუდიტორი“ ჩაანაცვლებს, ხოლო სდპ-ის აუდიტზე როტაციისა და „cooling-off“ პერიოდის წესები დაზუსტდება. ეს კანონის პროექტია. SARAS-მა ის 2026 წლის 11 სექტემბერს გამოაქვეყნა და 11 ნოემბრის მდგომარეობით მის საიტზე პროექტის მიღების შესახებ ცნობა არ ჩანს.
ეთიკის დარღვევა: შუალედური ზომა რეესტრიდან ამოღებამდე
SARAS-ის აღწერით, დღეს პროფესიული ეთიკის კოდექსის დარღვევა აუდიტორის სახელმწიფო რეესტრიდან ამოღებას იწვევს. პროექტი ახალ ზომას ამატებს: აუდიტორს შეიძლება 1-დან 3 წლამდე შეეზღუდოს აუდიტორული მომსახურების განხორციელების ან/და აუდიტორულ დასკვნაზე ხელის მოწერის უფლება.
ამის მიზანი ინდივიდუალური და პროპორციული პასუხისმგებლობაა. რეესტრიდან ამოღება მხოლოდ ერთ, ძალიან მკაცრ არჩევანს იძლევა, შეზღუდვის ვადა კი დარღვევის სიმძიმის მიხედვით შეირჩევა. ფულადი ჯარიმაც ყოველ დამოუკიდებელ დარღვევაზე ცალკე დაეკისრება (იხ. SARAS-ის ჯარიმები კანონპროექტით).
პროფესიული ორგანიზაციების მონიტორინგი
კანონპროექტი პროფესიული ორგანიზაციების საქმიანობის მონიტორინგის სამართლებრივ ჩარჩოსაც აწესრიგებს. SARAS ამ ჩარჩოს კანონპროექტით დადგენილ ვადებში შექმნის. ცნობა ამ ვადებს არ ასახელებს.
სერტიფიცირება და რეგისტრაცია: ახალი ცნებები
- „აუდიტორი“ და „კანდიდატი აუდიტორი“ დაზუსტდება და ამ ორი ცნებით „სერტიფიცირებული ბუღალტრის“ ცნება ჩანაცვლდება.
- კანონი განსაზღვრავს კანდიდატის პროფესიული სერტიფიცირების, უწყვეტი განათლებისა და რეგისტრაციის წინაპირობებს.
- დაემატება ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის (AML) საკითხებზე დამატებითი განათლების მოთხოვნა.
- აუდიტორად რეგისტრაციამდე SARAS შეძლებს კანდიდატის ბოლო სამი წლის აუდიტორული სამუშაოს ხარისხისა და კომპეტენციის შეფასებას რისკზე დაფუძნებული მიდგომით.
დამოუკიდებლობა: როტაცია და „cooling-off“ სდპ-ის აუდიტზე
საზოგადოებრივი დაინტერესების პირების (სდპ) აუდიტზე დაზუსტდება, რა წესით როტირდებიან აუდიტორი და საკვანძო აუდიტორული პერსონალი და რამდენ ხანს უნდა გაჩერდნენ „cooling-off“ პერიოდში. SARAS-ის შეფასებით, ეს ინტერესთა კონფლიქტის რისკს შეამცირებს და აუდიტის ობიექტურობას გააძლიერებს. ახალ ვადებს ცნობა არ ასახელებს და ისინი პროექტის ტექსტში უნდა გადამოწმდეს.
IPSAS ანგარიშგების აუდიტი
IPSAS სტანდარტების საფუძველზე მომზადებული ანგარიშგების აუდიტის ხარისხის მონიტორინგი SARAS-ის სისტემაში მოექცევა. ამის მიზანი აუდიტის ხარისხის შეფასების ერთიანი მიდგომა და საჯარო ფინანსების მეტი გამჭვირვალობაა.
რა ნიშნავს ეს აუდიტორისა და აუდიტორული ფირმისთვის
- ეთიკის შესაბამისობის კონტროლი ფირმის ხარისხის მართვის სისტემაში უნდა იყოს დოკუმენტირებული. მიზეზი ისაა, რომ ახალი ზომა თითოეული აუდიტორის პასუხისმგებლობას ცალ-ცალკე ზომავს.
- კანდიდატებმა უნდა გაითვალისწინონ, რომ რეგისტრაციამდე მათ ბოლო სამი წლის სამუშაოს შეაფასებენ, ამიტომ სამუშაო დოკუმენტები სრულად უნდა ჰქონდეთ შენახული.
- სდპ კლიენტებთან როტაციის გეგმა ახლავე უნდა გადაიხედოს, რადგან ახალმა წესებმა შეიძლება მისი შეცვლა მოითხოვოს.
სრული მიმოხილვა: აუდიტის კანონის ცვლილება 2026.
ხშირად დასმული კითხვები
რა ემუქრება აუდიტორს ეთიკის კოდექსის დარღვევისთვის კანონპროექტით?
მოქმედი წესით დარღვევა სახელმწიფო რეესტრიდან ამოღებას ითვალისწინებს. პროექტით შესაძლებელი იქნება აუდიტორული მომსახურების განხორციელების და/ან აუდიტორულ დასკვნაზე ხელის მოწერის უფლების შეზღუდვა 1-დან 3 წლამდე.
რა ჩაანაცვლებს „სერტიფიცირებული ბუღალტრის“ ცნებას?
კანონპროექტით ზუსტდება „აუდიტორისა“ და „კანდიდატი აუდიტორის“ ცნებები, რომლებიც „სერტიფიცირებული ბუღალტრის“ ცნებას ჩაანაცვლებს.
როგორ შეფასდება კანდიდატი აუდიტორად რეგისტრაციამდე?
პროექტი ითვალისწინებს კანდიდატის მიერ ბოლო სამი წლის განმავლობაში შესრულებული აუდიტის სამუშაოების ხარისხისა და კომპეტენციის რისკზე დაფუძნებული მიდგომით შეფასების შესაძლებლობას, ასევე AML-ის საკითხებზე დამატებითი განათლების მოთხოვნას.