აუდიტის კანონის ცვლილება 2026: რას ითვალისწინებს SARAS-ის კანონპროექტი
სტატუსი: ეს არის კანონის პროექტი და არა მოქმედი ნორმა. ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის ზედამხედველობის სამსახურმა (SARAS) ის 2026 წლის 11 სექტემბერს გამოაქვეყნა, ხოლო საჯარო კომენტარების მიღება 2026 წლის 5 ოქტომბრის ჩათვლით გაგრძელდა. 2026 წლის 11 ნოემბრის მდგომარეობით SARAS-ის საიტზე პროექტის პარლამენტში წარდგენის ან მიღების შესახებ ცნობა არ ჩანს.
SARAS-ს ორი კანონის შეცვლა აქვს დაგეგმილი: „ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და მასთან დაკავშირებული „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის. სამსახურის განცხადებით, ცვლილებებით ზედამხედველობა და აღსრულება გაუმჯობესდება, აუდიტორს პასუხისმგებლობა მეტად ინდივიდუალურად და პროპორციულად დაეკისრება, აუდიტის ხარისხი ამაღლდება და ფულის გათეთრების საწინააღმდეგო (AML) ზედამხედველობა გაძლიერდება.
მთავარი სიახლეები მოკლედ
| სფერო | რას ითვალისწინებს პროექტი |
|---|---|
| ჯარიმების ჯამური ზღვარი | 5 000 ლარის მაქსიმუმი ყოველ დამოუკიდებელ დარღვევაზე ცალკე გავრცელდება. დღეს რამდენიმე დარღვევის ჯამური სანქციაც 5 000 ლარით შემოიფარგლება. |
| საწარმოს სანქცია | კანონქვემდებარე აქტის დარღვევისას ზომითი კატეგორიის ჯარიმა შეიძლება განახევრდეს. თუ ანგარიშგება ზედიზედ სამი პერიოდი არ არის წარდგენილი, ჯარიმა ათმაგი იქნება. |
| მე-4 კატეგორია, 2025 წელი | 2025 წლის ანგარიშგების წარუდგენლობის ჯარიმის დაკისრება გადავადდება. |
| აუდიტორის ეთიკა | ეთიკის დარღვევისთვის რეესტრიდან ამოღების ნაცვლად შესაძლებელი იქნება აუდიტის განხორციელების და/ან დასკვნაზე ხელმოწერის უფლების შეზღუდვა 1-დან 3 წლამდე. |
| სერტიფიცირება | „სერტიფიცირებული ბუღალტრის“ ცნებას „აუდიტორისა“ და „კანდიდატი აუდიტორის“ ცნებები ჩაანაცვლებს. განისაზღვრება სერტიფიცირების, უწყვეტი განათლებისა და რეგისტრაციის წინაპირობები. |
| დამოუკიდებლობა | საზოგადოებრივი დაინტერესების პირების (სდპ) აუდიტზე დაზუსტდება როტაციისა და „cooling-off“ პერიოდის წესები. |
| აუდიტის კომიტეტი | სდპ-ში აუდიტის კომიტეტის შექმნის ვალდებულებას (2017 წლიდან მოქმედებს) კონტროლისა და აღსრულების მექანიზმები დაემატება. |
| IPSAS | IPSAS-ის საფუძველზე მომზადებული ანგარიშგების აუდიტის ხარისხის მონიტორინგი SARAS-ის სისტემაში მოექცევა. |
| AML | სანქციის აქტი ელექტრონულად, ვებპორტალზე განთავსებით ჩაბარდება და მონიტორინგისას ინფორმაციის მოპოვების შესაძლებლობა გაფართოვდება. |
| საბჭო | ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის საბჭო 7-დან 8 წევრამდე გაიზრდება და მასში ფინანსური მონიტორინგის სამსახურის წარმომადგენელი შევა. |
ჯარიმები: თითო დარღვევაზე და არა ჯამში
SARAS-ის თქმით, დღეს პირს, აუდიტორს, აუდიტორულ ფირმას ან გარიგების პარტნიორს ერთ დარღვევაზე მაქსიმუმ 5 000 ლარის ჯარიმა ეკისრება და რამდენიმე დარღვევის ჯამური სანქციაც ამ ზღვარს არ სცდება. პროექტით ზღვარი ყოველ დამოუკიდებელ დარღვევაზე ცალკე გავრცელდება. ამის გამო რამდენიმე დარღვევის ჯამი 5 000 ლარზე მეტი შეიძლება გახდეს. დაწვრილებით: SARAS-ის ჯარიმები კანონპროექტით.
აუდიტორის პასუხისმგებლობა და სერტიფიცირება
ეთიკის კოდექსის დარღვევაზე დღეს რეესტრიდან ამოღებაა გათვალისწინებული. პროექტი შუალედურ ზომას ამატებს: უფლების დროებით შეზღუდვას 1-დან 3 წლამდე. იცვლება რეგისტრაციის წესიც, რადგან კანდიდატის ბოლო სამი წლის აუდიტორულ სამუშაოს ხარისხსა და კომპეტენციას რისკზე დაფუძნებული მიდგომით შეაფასებენ. დაწვრილებით: აუდიტორის პასუხისმგებლობა და სერტიფიცირება.
სდპ: აუდიტის კომიტეტი და აუდიტორის როტაცია
სდპ-ებს აუდიტის კომიტეტი 2017 წლიდან უნდა ჰქონდეთ, თუმცა SARAS-ის შეფასებით ამ ვალდებულების შესრულების კონტროლის ერთიანი პრაქტიკა ჯერ სრულად არ ჩამოყალიბებულა. პროექტი კონტროლის მექანიზმს ორივე კანონში ამატებს. დაწვრილებით: აუდიტის კომიტეტი საზოგადოებრივი დაინტერესების პირებში.
AML ზედამხედველობა
პროექტში ჩაწერილია AML-ის საკითხებზე დამატებითი განათლების მოთხოვნა, სანქციის აქტის ელექტრონული ჩაბარება და საბჭოში ფინანსური მონიტორინგის სამსახურის წარმომადგენლის მონაწილეობა. პროექტისგან დამოუკიდებლად SARAS შეგახსენებთ, რომ პროფესიული მომსახურების გამწევმა ყველა პირმა AML-ის ზედამხედველობის ანგარიშგება 2027 წლის 31 იანვრამდე უნდა წარადგინოს. დაწვრილებით: AML ზედამხედველობა SARAS-ში.
რა უნდა გააკეთოს საწარმომ და აუდიტორმა ახლა
- 2025 წლის ანგარიშგება წარადგინეთ. მე-4 კატეგორიის ჯარიმის გადავადება ჯერ მხოლოდ პროექტშია, SARAS კი 2025 წლის ანგარიშგების დაუყოვნებლივ წარდგენისკენ მოუწოდებს.
- AML ანგარიშგება 2027 წლის 31 იანვრამდე. ეს ვადა პროფესიული მომსახურების გამწევ ყველა ფიზიკურ და იურიდიულ პირს ეხება.
- სდპ-ებმა უნდა გადაამოწმონ, შექმნილია თუ არა აუდიტის კომიტეტი და მუშაობს თუ არა რეალურად.
- აუდიტორებმა უნდა გაითვალისწინონ, რომ ეთიკის დარღვევა უფლების შეზღუდვით დაისჯება, ჯარიმა კი ყოველ დარღვევაზე ცალკე დაეკისრება.
ხშირად დასმული კითხვები
ძალაშია თუ არა აუდიტის კანონის ცვლილება?
არა. SARAS-მა 2026 წლის 11 სექტემბერს გამოაქვეყნა კანონის ცვლილების პროექტი საჯარო განხილვისთვის. 2026 წლის 11 ნოემბრის მდგომარეობით SARAS-ის საიტზე პროექტის პარლამენტში წარდგენის ან მიღების შესახებ ცნობა არ ჩანს.
რომელ კანონებს ეხება ცვლილების პროექტი?
„ბუღალტრული აღრიცხვის, ანგარიშგებისა და აუდიტის შესახებ“ საქართველოს კანონს და მის თანმდევ, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონს.
უნდა წარვადგინო თუ არა 2025 წლის ანგარიშგება, თუ საწარმო მე-4 კატეგორიისაა?
კი. კანონპროექტი მე-4 კატეგორიისთვის 2025 წლის ანგარიშგების წარუდგენლობის ჯარიმის გადავადებას ითვალისწინებს, მაგრამ ეს მხოლოდ პროექტია. SARAS თავის საიტზე ყველას, ვისაც ჯერ არ წარუდგენია, 2025 წლის ანგარიშგების დაუყოვნებლივ წარდგენისკენ მოუწოდებს.